Co warto wiedzieć o faktoringu

1. Czym  jest factoring i na czym polega?

Faktoring to usługa finansowa polegająca na wykupie nieprzeterminowanych faktur przez faktora (firmę factoringową bądź bank) z przejęciem ryzyka wypłacalności(factoring pełny) bądź bez przejmowania ryzyka(factoring niepełny). Przedsiębiorstwo które jest klientem takiej usługi(faktorant) otrzymuje środki pieniężne(zaliczkę która jest określona procentowo w umowie) z faktur po oddaniu ich do faktora (faktorzy najczęściej stosują zastrzeżenie o przelaniu środków do 48h). Na koniec terminu płatności gdy kontrahent spłaci całą kwotę faktury na konto wskazane przez faktora faktorant otrzymuje resztę środków pieniężnych.

2. Co dzieje się gdy kontrahent nie zapłaci w terminie płatności?

To zależy od rodzaju factoringu z jakiego korzystamy. Jeśli jest to factoring pełny to ryzyko straty bierze na siebie faktor. Usługa taka jest niestety kosztowniejsza. Jeśli korzystamy z factoringu niepełnego to w sytuacji braku zapłaty w terminie, przeważnie przysługuje nam okres regresu. W tym okresie faktor stara się wyegzekwować płatność od kontrahenta poprzez wezwania i monity. Jeśli jednak i to nie skutkuje jesteśmy zobowiązani zwrócić zaliczkę.

3. Jakie rodzaje factoringu są oferowane na polskim rynku?

Podstawowy podział factoringu to podział na pełny(bez regresu) z przejęciem ryzyka przez faktora oraz niepełny(z regresem) gdzie ryzyko niewypłacalności przejmuje kontrahent. Inne najczęściej stosowane rodzaje factoringu to:
• Factoring samorządowy- konstrukcja tego produktu różni się tym że kontrahentem jest  jednostka samorządu terytorialnego.
• Factoring mieszany- produkt ten jest połączeniem factoringu niepełnego z pełnym. Faktor przejmuje ryzyko dłużnika tylko do pewnej kwoty. Powyżej tej kwoty odpowiedzialność jest po stronie faktoranta
• Faktoring eksportowy- usługa  oparta na tych samych zasadach co faktoring (pełny lub niepełny) z tą jednak różnicą że naszym odbiorcą jest przedsiębiorstwo z zagranicy. Usługa ta podobnie jak standardowy faktoring pozwala minimalizować ryzyko płynności, tu jednakże możemy również zmniejszyć ryzyko walutowe, prawne czy nawet kulturowe.
• Faktoring kontraktowy- usługa finansowa która polega na finansowaniu części kontraktu który zostanie zrealizowany i rozliczony w przyszłości. Instrument ten pozwala przedsiębiorstwu pokryć koszty które powstają w trakcie realizowania umowy z kontrahentem, a przed jej rozliczeniem.
• Factoring odwrotny- produkt o takich samych zasadach jak uniwersalny factoring z tą różnicą że to my jesteśmy dłużnikiem w tej transakcji a faktor finansuje nasze zobowiązania.
• Factoring tajny- produkt oparty o zasady factoringu uniwersalnego pozwalający jednak obejść zakaz cesji wierzytelności zastosowany w umowie z odbiorcą usługi.
• Factoring pełny wymagalności owy- usługa w której faktor nie finansuje faktoranta przed terminem płatności, płaci za faktury dopiero w terminie zapadalności faktury. Korzyścią z usługi jest zabezpieczenie przed niewypłacalnością dłużnika

4. Jakie korzyści płyną z zawarcia umowy factoringu?

Podstawowe korzyści to:
• finansowanie płynności naszego przedsiębiorstwa
• przyspieszenie cyklu należności
• poprawa relacji handlowych z odbiorcami i możliwość zdobycia nowych nabywców dzięki korzyściom związanym z odroczeniem płatności
• monitorowanie i administrowanie płatności dłużników przez faktora stwarza możliwość outsourcingu i zmniejszenia kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa
• dzięki wiedzy i dysponowania informacjami o większej liczbie przedsiębiorstw faktor może służyć nam radą aby nie wchodzić w transakcje z niewypłacalnymi kontrahentami
• w factoringu pełnym możemy przerzucić całe ryzyko transakcji na faktora
• dzięki factoringowi eksportowemu możemy zmniejszyć ryzyko prawne, kulturowe kraju odbiorcy. Faktoring ten pozwala również zniwelować ryzyko walutowe
• dochodzenie płatności po terminie płatności przez faktora, nawet w formie windykacji miękkiej powinno dyscyplinować kontrahentów
• factoring ma pozytywny wpływ na bilans przedsiębiorstwa

5. Jakie są najważniejsze parametry umowy factoringowej?

W umowie factoringowej najważniejszymi zmiennymi są:
• Limit factoringowy- jest to maksymalna kwota zaangażowania faktora
• Zaliczka- określona procentowo część płatności wynikającej z faktury
• Lista kontrahentów oraz limity przyznane każdemu z nich- jest to lista odbiorców którą proponujemy do umowy wraz z maksymalnymi kwotami zaangażowanie dla nich
• Limit koncentracji- jest to limit wyznaczany na zaangażowanie na 1 kontrahenta w stosunku do całego obrotu w danym momencie w factoringu(wyrażany procentowo, nie jest stosowany zawsze)
• Prowizja operacyjna- prowizja płatna za administrowanie i monitorowanie płatności. Zależna od terminów płatności za faktury.
• Odsetki dyskontowe/procentowe. Koszt finansowania przez faktora. Jest to oprocentowanie ponad Wibor 1M lub Wibor 3M
• Prowizja przygotowawcza- płatna za sporządzenie umowy. Najczęściej wyrażona procentowo od limitu factoringowego.
• Ewentualna prowizja za przejęcie ryzyka w factoringu pełnym
• Terminy płatności oraz okres regresu

 6. Jakie dokumenty potrzebne są do zawarcia umowy factoringowej?

Aby zawrzeć umowę factoringu potrzebne są dokumenty:
a. Rejestrowe :
• NIP
• REGON
• KRS(przy spółkach prawa handlowego)
• Wpis do ewidencji działalności gospodarczej(dla osób fizycznych)
b. Finansowe:
• Bilans przedsiębiorstwa za ostatnie 2 lata
• Rachunek wyników za ostatnie 2 lata oraz okres bieżący (kwartalne F01)
• W przypadku osób fizycznych PIT za ostatnie 2 lata oraz książka przychodów i rozchodów za okres bieżący
c. Dokumenty do umowy:
• Historia współpracy- wydruk rozliczonych faktur z każdym odbiorcą na przestrzeni 3-6 ostatnich miesięcy
• Umowa handlowa(jeśli występuje)
d. Wniosek o  zawarcie umowy faktoringowej oraz zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Urzędu Skarbowego o niezaleganiu oraz ewentualne opinie bankowe

7. Jakich form  zabezpieczenia wymaga faktor?

Podstawowym zabezpieczeniem jest cesja wierzytelności. Oprócz cesji mogą być wymagane pełnomocnictwa do rachunku bankowego i weksel in blanco. W indywidualnych przypadkach faktor może poprosić o dodatkowe zabezpieczenia.

8. Czym różni się faktoring od kredytu obrotowego?

9. Czy trzeba przekazać wszystkie obroty firmy do factoringu?

Nie, nie jest to obowiązek. Do umowy factoringowej możemy zadeklarować tą część odbiorców którą chcemy.

10. Czy factoring jest usługą droższą od kredytu obrotowego?

Ceny obydwu usług są porównywalne, ale przeważnie to factoring jest droższy. Wynika to z tego że w przypadku factoringu oprócz finansowania otrzymujemy inne usługi jak administrowanie i monitowanie płatności, dostęp do wiedzy faktorów czy zabezpieczenie ryzyka transakcji.

11. Czy kontrahent musi wiedzieć o takiej transakcji i jak wygląda współpraca faktora z kontrahentem?

W chwili gdy zaczynamy współpracę z faktorem w ramach umowy factoringu uniwersalnego kontrahent zostaje poinformowany o zawiązaniu współpracy z faktorem oraz o numerze rachunku pomocniczego na który dokonywać będzie płatności. Jedynym problemem może być sytuacja gdy w umowie z kontrahentem zawarty jest zakaz cesji wierzytelności. W takim wypadku możliwościami są dwie: negocjacje z kontrahentem i próba nakłonienia do zmiany umowy albo wejście w transakcję factoringu tajnego.

12. W jakich branżach/gałęziach może być stosowany factoring?

Faktoring może być stosowany we wszystkich branżach w których dochodzi do sprzedaży z wydłużonymi terminami płatności przy dodatkowym założeniu że nie jest to działalność detaliczna. Wyjątkowo w regulaminie poszczególnych faktorów mogą być wymienione branże które są wykluczone jako ryzykowne dla faktora, jednakże wówczas istnieje możliwość znalezienia innych faktorów.

13. Od jakiego poziomu obrotów można korzystać z usługi factoringu?

Jeszcze do niedawna większość faktorów stosowała minimalny limit kwotowy poniżej którego nie zawierała transakcji (np. 100 000zł). W tej chwili ze względu na postępującą konkurencję na rynku faktorzy wprowadzili usługi dla mikroprzedsiębiorstw gdzie finansowane są faktury już od kilkuset złotych.

14. Jakie składowe wpływają na koszt factoringu i jak wyliczyć koszt?

Na koszt factoringu wpływ mają:
• Prowizja administracyjna (zależna od długości terminów płatności)
• Marża w okresie finansowania (naliczana dyskontowo bądź procentowo)
• Prowizja przygotowawcza (płatna z góry od limitu finansowania)
• Stawka referencyjna (zwykle WIBOR 1M lub 3M)
• Odsetki w okresie prolongaty

Przykład wyliczenia kosztu factoringu:
Załóżmy że faktorant – firma ABC ma limit 200 000 zł, przy 60 dniowych terminach płatności.

Propozycja faktora:
Limit faktoringowy   200 tys. Zł (limit finansowanych faktur brutto)
Prowizja administracyjna  0,5% 
Prowizja przygotowawcza  1% 
Marża w okresie finansowania  1,5%
Zaliczka     90%
WIBOR 1M    3,5%

Wartość prowizji przygotowawczej płatnej od limitu finansowania :
1%*200 000zł= 2 000zł

Wartość prowizji administracyjnej płatnej od wartości zaangażowania faktora (załóżmy ,że firma ABC wykorzystuje cały limit określony jako wartość kupionych faktur w terminach 60 dniowych):
0,5%*180 000zł=950zł

Wartość odsetek płatnych od zaangażowania faktora (przy takim samym założeniu jak dla wartości prowizji administracyjnej):
190 000zł*(3,5%+1,5%)*60/360= 1 583,33zł

Stąd łączny koszt finansowania faktury w kwocie 200 000zł na 60 dni to: 2 533,33zł przy zaangażowaniu na 180 000zł

Oprocentowanie w skali roku z uwzględnieniem WIBOR-u i prowizji przygotowawczej oraz terminu faktur 60 dni to 9%.